Ergonomiczne krzesło do pracy przy komputerze ma znaczenie wtedy, gdy można je dopasować do użytkownika, biurka i wykonywanych zadań. Sama etykieta „ergonomiczne” nie wystarczy. Liczą się regulacje siedziska i oparcia, podparcie odcinka lędźwiowego, ustawienie podłokietników oraz swoboda zmiany pozycji. Dobrze skonfigurowany fotel ogranicza potrzebę pracy w wymuszonej pozycji, ale nie zastąpi poprawnego ustawienia monitora, klawiatury ani regularnego ruchu. Lista funkcji to dopiero początek: każdą z nich trzeba ocenić pod kątem zakresu, łatwości obsługi i dopasowania do osób korzystających ze stanowiska.
Co to znaczy, że krzesło biurowe jest ergonomiczne?
Krzesło ergonomiczne pozwala użytkownikowi przyjąć wygodną pozycję, zmieniać ją podczas pracy i dopasować podparcie do budowy ciała. Nie chodzi o jeden profil oparcia pasujący każdemu. Ważniejszy jest zakres regulacji oraz to, czy można korzystać z nich bez wstawania i szukania dźwigni pod siedziskiem.
Kanadyjskie centrum bezpieczeństwa pracy CCOHS opisuje dobre krzesło robocze jako łatwe do ustawienia, odpowiednie do wykonywanego zadania i wspierające ciało również podczas zmiany pozycji. W praktyce oznacza to, że fotel powinien pasować jednocześnie do człowieka i stanowiska. Zbyt głębokie siedzisko może utrudnić korzystanie z podparcia lędźwiowego, a źle ustawione podłokietniki nie pozwolą dosunąć się do biurka.
Przeglądając fotele obrotowe do pracy biurowej, dobrze zacząć od funkcji, które rzeczywiście da się wykorzystać na danym stanowisku. Im więcej osób korzysta z jednego fotela, tym ważniejsze stają się szeroki zakres regulacji i prosta obsługa.
Jakie wymagania BHP powinno spełniać krzesło przy monitorze?
Aktualne przepisy wskazują konkretne minimalne wymagania dla krzesła na stanowisku wyposażonym w monitor ekranowy. Zgodnie z rozporządzeniem z 18 października 2023 r. krzesło powinno mieć:
- stabilną, co najmniej pięciopodporową podstawę z kółkami;
- regulację wysokości siedziska;
- regulację wysokości oparcia w części lędźwiowej;
- regulację kąta pochylenia oparcia;
- siedzisko i oparcie o wymiarach zapewniających swobodę ruchów;
- profil dopasowany do naturalnego wygięcia kręgosłupa i ud;
- obrót wokół osi pionowej o 360 stopni;
- regulowane podłokietniki.
Mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia mają być łatwo dostępne, proste w obsłudze i możliwe do użycia w pozycji siedzącej. To ważny szczegół. Fotel może mieć wiele funkcji, ale jeśli pracownik nie rozumie ich działania albo nie może dosięgnąć regulatora, ustawienia szybko pozostają przypadkowe.
Zagłówek nie znajduje się na tej liście minimalnych wymagań. Może być przydatny przy częstym odchylaniu oparcia lub w określonych zadaniach, lecz nie powinien wypychać głowy do przodu. Nie zastępuje też dobrze ustawionego podparcia lędźwiowego.
Jak dobrać fotel ergonomiczny do użytkownika?
Fotel jest dobrze dobrany, jeśli zakres jego regulacji obejmuje sylwetkę użytkownika i pozwala zbliżyć się do biurka bez unoszenia barków, pochylania tułowia ani ucisku pod kolanami. Jedna konfiguracja nie będzie odpowiednia dla niskiej i wysokiej osoby tylko dlatego, że obie mieszczą się na siedzisku.
| Element | Co sprawdzić podczas przymiarki | Sygnał złego dopasowania |
|---|---|---|
| Wysokość siedziska | Stopy mają stabilne podparcie, a uda nie są uciskane od spodu | stopy wiszą lub kolana są wyraźnie uniesione |
| Głębokość siedziska | Oparcie podpiera plecy, a przednia krawędź nie naciska na okolice pod kolanami | trzeba siadać na brzegu albo odsuwać plecy od oparcia |
| Podparcie lędźwiowe | Trafia w dolny odcinek pleców i daje podparcie bez punktowego ucisku | wypycha tułów lub znajduje się zbyt wysoko bądź zbyt nisko |
| Oparcie i mechanizm | Pozwalają zmienić kąt oraz dopasować opór do masy użytkownika | oparcie jest całkiem sztywne albo gwałtownie odchyla się do tyłu |
| Podłokietniki | Podpierają przedramiona przy rozluźnionych barkach i nie blokują dosunięcia do blatu | unoszą barki, rozsuwają łokcie lub uderzają o biurko |
| Podstawa i kółka | Fotel stoi stabilnie, a rodzaj kółek pasuje do podłogi | fotel ślizga się bez kontroli albo wymaga dużej siły do przesunięcia |
Przydatnym dodatkiem jest regulacja głębokości siedziska, zwłaszcza gdy ten sam model ma służyć osobom o różnym wzroście. Mechanizm synchroniczny ułatwia natomiast zmianę kąta między siedziskiem i oparciem podczas ruchu. Nie każdy fotel ma identyczny zakres pracy, dlatego mechanizm trzeba wypróbować, a nie oceniać wyłącznie po nazwie.
Przykładem modelu z regulacją wysokości i głębokości siedziska, ustawieniem podparcia lędźwiowego oraz mechanizmem synchronicznym jest ergonomiczny fotel obrotowy MAGIC. Konkretne parametry zawsze należy jednak odnieść do użytkownika, wysokości blatu i sposobu pracy.
Więcej kryteriów zakupowych znajdziesz w poradniku wyjaśniającym, jak wybrać najlepsze krzesło biurowe. Przed porównaniem materiałów i cen trzeba jednak sprawdzić, czy fotel da się poprawnie ustawić na konkretnym stanowisku.
Jak ustawić krzesło do pracy przy komputerze?
Krzesło ustawia się od siedziska, a dopiero potem dopasowuje oparcie, podłokietniki i pozostałe elementy stanowiska. Najłatwiej zrobić to w sześciu krokach:
- Usiądź możliwie głęboko. Plecy powinny korzystać z oparcia, a miednica nie może zsuwać się ku przedniej krawędzi siedziska.
- Ustaw wysokość. Stopy oprzyj na podłodze lub podnóżku. Wysokość trzeba jednocześnie zgrać z blatem, tak aby przedramiona miały podparcie bez unoszenia barków.
- Dopasuj głębokość siedziska. Przednia krawędź nie powinna naciskać na okolice pod kolanami. Zbyt głębokie siedzisko często zmusza do siedzenia bez kontaktu z oparciem.
- Ustaw podparcie lędźwiowe i pochylenie oparcia. Podparcie ma przylegać do dolnej części pleców, bez wypychania użytkownika do przodu. Opór mechanizmu powinien pozwalać na kontrolowany ruch.
- Dopasuj podłokietniki. Łokcie pozostają blisko tułowia, barki są swobodne, a podłokietniki nie przeszkadzają w dosunięciu fotela do biurka.
- Dostosuj resztę stanowiska do tej pozycji. Górna krawędź monitora powinna znajdować się na wysokości oczu, a klawiatura umożliwiać podparcie rąk i przedramion.
Po ustawieniu warto przez kilka minut wykonać zwykłe zadania: pisać, korzystać z myszy, sięgnąć po telefon i odchylić się podczas rozmowy. Dopiero wtedy widać, czy fotel wspiera pracę, czy tylko dobrze wygląda w pozycji demonstracyjnej. Więcej o wzajemnym dopasowaniu siedziska, blatu i sprzętu opisuje poradnik o krześle obrotowym i wygodnym stanowisku pracy.
Dlaczego samo ergonomiczne krzesło nie wystarczy?
Nawet poprawnie ustawione krzesło nie rozwiązuje problemu wielogodzinnej pracy bez ruchu. EU-OSHA podkreśla, że ergonomiczne warunki siedzenia i częsta zmiana pozycji powinny się uzupełniać. Zalecenia dotyczące pracy siedzącej obejmują przerywanie długich okresów bezruchu, krótkie przerwy i włączanie ruchu do organizacji dnia.
Krzesło jest jednym z elementów układu. Jeśli blat znajduje się za wysoko, nawet dobrze ustawione podłokietniki nie zapobiegną unoszeniu barków. Z kolei niski monitor sprzyja pochylaniu głowy, a laptop używany bez dodatkowej klawiatury i myszy utrudnia jednoczesne ustawienie ekranu i rąk.
Dlatego ergonomię stanowiska trzeba oceniać jako całość:
- krzesło ma pasować do użytkownika i pozwalać na zmianę pozycji;
- blat powinien umożliwiać podparcie przedramion i swobodne ułożenie nóg;
- monitor, klawiatura i mysz muszą znajdować się w wygodnym zasięgu;
- oświetlenie nie może powodować olśnienia ani odbić na ekranie;
- organizacja pracy powinna umożliwiać regularne wstawanie i ruch.
Szerszy obraz daje poradnik o ergonomicznych meblach i organizacji stanowiska. Przy stanowiskach współdzielonych dobrze sprawdza się krótka instrukcja regulacji pozostawiona przy fotelu. Użytkownik może wtedy szybko ustawić wysokość, oparcie i podłokietniki zamiast korzystać z konfiguracji poprzedniej osoby.
Możliwość pracy na siedząco i stojąco może ułatwić zmianę pozycji, ale nie zwalnia z ruchu. Jeśli rozważasz takie rozwiązanie, sprawdź także, jak wybrać biurko elektryczne z regulacją wysokości.
Checklista przed zakupem krzesła do biura
Przymiarka daje więcej informacji niż długa lista funkcji. Przed podjęciem decyzji sprawdź:
- czy zakres wysokości siedziska pasuje do użytkownika i blatu;
- czy można usiąść z plecami opartymi bez ucisku pod kolanami;
- czy podparcie lędźwiowe trafia w odpowiednie miejsce i da się je wyregulować;
- czy oparcie odchyla się płynnie, a opór można dopasować;
- czy podłokietniki podpierają przedramiona bez unoszenia barków;
- czy fotel daje się dosunąć do biurka;
- czy regulatory są czytelne i dostępne w pozycji siedzącej;
- czy podstawa, kółka, dopuszczalne obciążenie i materiał odpowiadają warunkom użytkowania;
- czy producent lub sprzedawca udostępnia potrzebną dokumentację i zasady gwarancji;
- czy model można przetestować w ustawieniu zbliżonym do rzeczywistego stanowiska.
W większym biurze lepiej przetestować krótką serię niż zamawiać od razu jeden model dla wszystkich. Osoby o skrajnie różnym wzroście lub budowie mogą potrzebować dwóch wariantów fotela. Dotyczy to zwłaszcza hot deskingu, stanowisk zmianowych oraz miejsc, w których z jednego siedziska korzysta wiele osób.
Najczęściej zadawane pytania
Czy krzesło ergonomiczne musi mieć zagłówek?
Nie. Zagłówek nie jest wymieniony w aktualnym rozporządzeniu jako minimalny element krzesła na stanowisku z monitorem. Może pomagać podczas odchylenia oparcia, ale powinien być ustawiony tak, aby nie wypychał głowy do przodu.
Jakie krzesło wybrać do wielogodzinnej pracy przy komputerze?
Najważniejszy jest zakres regulacji dopasowany do sylwetki i stanowiska: wysokość oraz głębokość siedziska, podparcie lędźwiowe, pochylenie oparcia i ustawienie podłokietników. Przy długiej pracy przydaje się mechanizm pozwalający kontrolowanie zmieniać pozycję. Nadal potrzebne są przerwy i ruch.
Czy podnóżek jest potrzebny przy ergonomicznym fotelu?
Podnóżek jest przydatny, gdy po ustawieniu wysokości do blatu stopy nie mają stabilnego podparcia. Przepisy dotyczące stanowisk z monitorami wskazują, że na życzenie pracownika stanowisko należy wyposażyć w podnóżek.
Czy krzesło ergonomiczne może zapobiec bólowi pleców?
Nie należy traktować krzesła jako wyrobu, który sam zapobiega dolegliwościom albo je leczy. Dopasowane siedzisko pomaga ograniczyć wymuszone pozycje, lecz znaczenie mają również ustawienie całego stanowiska, sposób organizacji pracy, ruch i indywidualny stan zdrowia. Utrzymujące się dolegliwości wymagają konsultacji z odpowiednim specjalistą.
Jak często trzeba regulować fotel biurowy?
Ustawienia warto sprawdzić po zmianie biurka, obuwia, wyposażenia lub użytkownika. Przy stanowisku współdzielonym fotel powinien być regulowany przed każdą zmianą osoby. W ciągu dnia można też zmieniać kąt oparcia i korzystać z mechanizmu ruchowego zamiast utrzymywać jedną pozycję.
Dobre krzesło można rozpoznać dopiero po ustawieniu go przy konkretnym biurku i dla konkretnej osoby. Jeśli wyposażasz kilka stanowisk albo potrzebujesz dobrać różne zakresy regulacji, opisz liczbę użytkowników, charakter pracy i wymiary przestrzeni w formularzu kontaktowym JK Meblove.
